ಸೂರ್ಯನು ಕಕ್ಷೆ ಬದಲಾಯಿಸಿ ಕ್ರಮಿಸುವ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಹಬ್ಬ | 2026ಕ್ಕೊಂದು ವಿಶೇಷತೆ ಇದೆ ಏನದು...!

 

ಭಾರತವು ಹಬ್ಬಗಳ ತವರು. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಬ್ಬವು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಂತಹ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ 'ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ' ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಜನವರಿ 14 ಅಥವಾ 15 ರಂದು ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಅತ್ಯಂತ ಸಡಗರದಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಹಿಂದೂ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸೂರ್ಯನು ಧನು ರಾಶಿಯಿಂದ ಮಕರ ರಾಶಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ದಿನವನ್ನು 'ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಚಳಿಗಾಲದ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ವಸಂತಕಾಲದ ಆರಂಭದ ಸೂಚಕವಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ 'ಉತ್ತರಾಯಣ' ಪುಣ್ಯಕಾಲ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ಪಥವನ್ನು ಬದಲಿಸಿ  ಭೂಮಿಯ ಉತ್ತರ ಗೋಳಾರ್ಧದ ಕಡೆಗೆ ಚಲಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದರಿಂದ ಹಗಲು ದೀರ್ಘವಾಗುತ್ತಾ ಸಾಗಿ, ಚಳಿಗಾಲದ ತೀವ್ರತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇದು  ಸೂರ್ಯನ ಪಥ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯುಳ್ಳ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಈ ದಿನವು ರೈತರಿಗೆ ಸುಗ್ಗಿ ಕಾಲವಾಗಿದ್ದು, ತಾವು ಬೆಳೆದ ಬೆಳೆ ಕೈಗೆ ಬಂದ ಖುಷಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇದನ್ನು 'ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬ' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಭಾರತದ  ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ  ಪೊಂಗಲ್, ಪಂಜಾಬ್ ನಲ್ಲಿ  ಲೋಹ್ರಿ, ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ  ಭೋಗಾಲಿ ಬಿಹು, ಗುಜರಾತ್ ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಾಯಣ್ (ಗಾಳಿಪಟದ ಹಬ್ಬ) ಎಂಬುದಾಗಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸಡಗರದಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ಸುಂದರವಾದ ರಂಗೋಲಿಗಳನ್ನು ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ. "ಎಳ್ಳು ಬೆಲ್ಲ ತಿಂದು ಒಳ್ಳೆ ಮಾತಾಡು" ಎಂಬುದು ಈ ಹಬ್ಬದ ಜನಪ್ರಿಯ ನುಡಿಗಟ್ಟು. ಎಳ್ಳು-ಬೆಲ್ಲ ಹಂಚುವುದು ಈ ಹಬ್ಬದ ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಇದು  ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸೌಹಾರ್ದತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳು, ಬೆಲ್ಲ, ಕೊಬ್ಬರಿ, ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಹುರಿಗಡಲೆ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿ ನೆರೆಹೊರೆಯವರಿಗೆ ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳು ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಲವನ್ನು ತಿನ್ನುವುದರ ಹಿಂದೆ ಆರೋಗ್ಯದ ರಹಸ್ಯವಿದೆ. ಎಳ್ಳಿನಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆಯಂಶವಿದ್ದು, ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಒಣಗಿದ ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಪೋಷಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೇಹವನ್ನು ಬೆಚ್ಚಗಿಡುತ್ತದೆ. ಬೆಲ್ಲವು  ದೇಹಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬು ಕಟಾವಿಗೆ ಬರುವುದರಿಂದ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು (ಎತ್ತುಗಳನ್ನು) ತೊಳೆದು, ಸಿಂಗರಿಸಿ ಕಿಚ್ಚು ಹಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಕೃತಜ್ಞತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.  ಜನರು ಈ ದಿನ ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಸೂರ್ಯದೇವನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

ವರ್ಷದ ಮೊದಲ ಹಬ್ಬ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ. 2026ರ ಈ ಹಬ್ಬವು  ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಈ ಬಾರಿ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಂದೇ ಷಟ್ತಿಲಾ ಏಕಾದಶಿ ಬಂದಿದ್ದು, 23 ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಒಂದೇ ದಿನ ಎರಡು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬರುತ್ತಿರುವುದು ವಿಶೇಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಸೂರ್ಯನು ಮಕರ ರಾಶಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಂದೇ  ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಷಟ್ತಿಲಾ ಏಕಾದಶಿಯೂ  ಬಂದಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ದಿನವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯದ ದಿನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಷಟ್ತಿಲಾ ಏಕಾದಶಿಯ `ಷಟ್’ ಎಂದರೆ ಆರು, ತಿಲ ಎಂದರೆ ಎಳ್ಳು. ಹೀಗಾಗಿ ಆರು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳಿನ ಬಳಕೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಈ ದಿನ ಎಳ್ಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆರು ವಿಧಗಳು:ಎಳ್ಳು ಮಿಶ್ರಿತ ನೀರಿನ ಸ್ನಾನ: ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳು ಬೆರೆಸಿದ ನೀರಿನ ಸ್ನಾನ.ಎಳ್ಳೆಣ್ಣೆ ಅಥವಾ ಎಳ್ಳನ್ನು ಮೈಗೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು.ಎಳ್ಳಿನ ತರ್ಪಣ: ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಎಳ್ಳು ಬಿಡುವುದು.ಎಳ್ಳಿನ ದಾನ: ಬಡವರಿಗೆ ಅಥವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಎಳ್ಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವುದು.ಎಳ್ಳಿನ ಆಹಾರ: ಉಪವಾಸದ ನಂತರ ಎಳ್ಳಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಅಡುಗೆಯನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದುಎಳ್ಳಿನ ಹೋಮ: ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವುದು.

ಈ ದಿನ ಎಳ್ಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಶಾರೀರಿಕವಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ದೊರೆಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಮೋಕ್ಷದ ಹಾದಿ ಸುಗಮವಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಈ ದಿನದ ವಿಶೇಷ ನಂಬಿಕೆ. ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಂದು ಸೂರ್ಯ ದೇವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ಏಕಾದಶಿಯಂದು ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡೂ ವಿಶೇಷತೆಗಳು ಒಂದೇ ದಿನ ಬರುವುದರಿಂದ ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣರ ಕೃಪೆಗೆ ಇದು ಸಕಾಲ. ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ದಿನ ಮಾಡುವ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ದಾನವು ನೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಂದು ಎಳ್ಳು-ಬೆಲ್ಲ ಹಂಚಿದರೆ, ಷಟ್ತಿಲಾ ಏಕಾದಶಿಯಂದು  ಅನ್ನದಾನ, ವಸ್ತ್ರದಾನ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎಳ್ಳು ದಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ದಾರಿದ್ರ‍್ಯ ನೀಗಿ, ಪಾಪಗಳು ಪರಿಹಾರವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿದೆ. 

ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ದಿನ ಸೂರ್ಯ ದೇವನು ತನ್ನ ಮಗನಾದ ಶನಿ ದೇವನ ಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಂದೆ-ಮಗನ ನಡುವೆ ಸುಗಮ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಈ ದಿನದಂದು ಸೂರ್ಯನು ಮಗನ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಉಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸೌಹಾರ್ದತೆ ಮತ್ತು ಮನ್ನಿಸುವ ಗುಣದ ಸಂಕೇತವೂ ಹೌದು. ಮಹಾಭಾರತದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶರಶಯ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದ ಭೀಷ್ಮ ಪಿತಾಮಹರು, ಪ್ರಾಣ ಬಿಡಲು ಈ ಉತ್ತರಾಯಣ ಪುಣ್ಯಕಾಲಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರೆ ಮೋಕ್ಷ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರವೇ ದೈವಾಧೀನರಾದರು.

'ಸಂಕ್ರಾಂತಿ' ಎಂದರೆ 'ಸಂಕ್ರಮಣ' ಅಥವಾ 'ಬದಲಾವಣೆ'. ಇದು ಕೇವಲ ಸೂರ್ಯನ ಪಥದ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಒಳಗಿನ ಕೆಟ್ಟ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊಸ ಆಲೋಚನೆಗಳತ್ತ ಸಾಗುವ ಬದಲಾವಣೆಯ ದ್ಯೋತಕ. ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯು ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಬ್ಬ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸುಭಿಕ್ಷೆಯ ಸಂಕೇತವೂ ಹೌದು. ಇದು  ಒಂದು ಆಚರಣೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಡುವಿನ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸಾರುವ ಹಬ್ಬ. ಸೂರ್ಯನ ಹೊಸ ಪಥವು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಬದುಕಿನಲ್ಲೂ ಕತ್ತಲನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಿ, ಹೊಸ ಬೆಳಕು, ಸುಖ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತರಲಿ ಎನ್ನುವುದೇ ಈ ಹಬ್ಬದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಸಂಗ್ರಹ ಲೇಖನ