ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಇತಿಹಾಸವು ಕೇವಲ ಹೋರಾಟಗಳ ಕಥೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಅಪ್ರತಿಮ ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಚತುರತೆಯ ದಾಖಲೆ ಕೂಡ ಹೌದು. 1930ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ 'ದಂಡಿ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ'ವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನೇ ನಡುಗಿಸಿತು. ಸಾವಿರಾರು ಭಾರತೀಯರು ಜೈಲು ಪಾಲಾಗಿದ್ದರು. ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಕ್ರಾಂತಿ ಕಿಚ್ಚು ಹರಡಿತ್ತು. ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ಕಾನೂನು ಭಂಗ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಗಾಂಧೀಜಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಚಳವಳಿಯ ತೀವ್ರತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗದಿದ್ದಾಗ, ಅಂದಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೈಸರಾಯ್ ಲಾರ್ಡ್ ಇರ್ವಿನ್ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಸಂಧಾನಕ್ಕೆ ಮುಂದಾದರು. ಜನವರಿ 1931ರಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರನ್ನು ಜೈಲಿನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿಯಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ವರೆಗೆ ಗಾಂಧೀಜಿ ಮತ್ತು ಇರ್ವಿನ್ ನಡುವೆ ಸುದೀರ್ಘ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದವು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ದುಂಡುಮೇಜಿನ ಪರಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಭಾಗವಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಮುಂದಾಯಿತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅಂತಿಮ ಮಾತುಕತೆಗೆ ದಿನ ನಿಗದಿಯಾಯಿತು. ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚ್ 5, 1931 ಒಂದು ಸುವರ್ಣಾಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದಿಡಬೇಕಾದ ದಿನ. ಅಂದು ಲಂಡನ್ನಿಂದ ಬಂದಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೈಸರಾಯ್ ಲಾರ್ಡ್ ಇರ್ವಿನ್ ಮತ್ತು ಅಹಿಂಸೆಯ ಹರಿಕಾರ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ನಡುವೆ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು 'ಗಾಂಧಿ-ಇರ್ವಿನ್ ಒಪ್ಪಂದ' ಅಥವಾ 'ದೆಹಲಿ ಒಪ್ಪಂದ' ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಂದು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾದ ಈ ಒಪ್ಪಂದವು, ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಸಮಾನ ಗೌರವದಿಂದ ಕಂಡು ನಡೆಸಿದ ಸಂಧಾನವಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದರ್ಪಕ್ಕೆ ಅಹಿಂಸೆಯ ಮೂಲಕ ಸೆಡ್ಡು ಹೊಡೆದ ಈ ಒಪ್ಪಂದವು, ದೇಶದ ಜನರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಜರಾಮರವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.
ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರು ಕೆಲವು ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಮ್ಮತಿಸಿದರು:
ರಾಜಕೀಯ ಕೈದಿಗಳ ಬಿಡುಗಡೆ: ಹಿಂಸಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜಕೀಯ ಕೈದಿಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದು.
ಉಪ್ಪಿನ ಮೇಲಿನ ಹಕ್ಕು: ಕರಾವಳಿ ತೀರದ ಜನರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಬಳಕೆಗೆ ಉಪ್ಪನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು.
ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕಿಕೊಂಡ ಆಸ್ತಿ ವಾಪಸ್: ಚಳವಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಭಾರತೀಯರ ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿಗಳನ್ನು ವಾಪಸ್ ನೀಡುವುದು.
ಶಾಂತಿಯುತ ಪ್ರತಿಭಟನೆ: ಮದ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಬಟ್ಟೆ ಅಂಗಡಿಗಳ ಮುಂದೆ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಧರಣಿ ನಡೆಸಲು ಅನುಮತಿ.
ಈ ಸವಲತ್ತುಗಳ ಬದಲಾಗಿ, ಗಾಂಧೀಜಿಯವರು ಅಂದಿನ 'ಸವಿನಯ ಕಾಯಿದೆ ಭಂಗ' ಚಳವಳಿಯನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಒಪ್ಪಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ ಎರಡನೇ ದುಂಡುಮೇಜಿನ ಪರಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪರವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸಮ್ಮತಿಸಿದರು.
ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ವೇಳೆ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್, ಸುಖ್ದೇವ್ ಮತ್ತು ರಾಜಗುರು ಅವರ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ಗಾಂಧೀಜಿಯವರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಅದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಮಾಧಾನ ಮೂಡಿಸಿತ್ತು. ಆದರೂ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಪತಿಯೊಬ್ಬರು ಭಾರತದ ಒಬ್ಬ 'ಫಕೀರ'ನೊಂದಿಗೆ (ಚರ್ಚಿಲ್ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರನ್ನು 'ಅರೆನಗ್ನ ಫಕೀರ' ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು) ಸಮಾನವಾಗಿ ಕುಳಿತು ಮಾತನಾಡಿದ್ದು ಭಾರತದ ಪಾಲಿಗೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಗೆಲುವಾಗಿತ್ತು.
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, 1931ರ ಮಾರ್ಚ್ 5ರಂದು ನಡೆದ 'ಗಾಂಧಿ-ಇರ್ವಿನ್ ಒಪ್ಪಂದ'ವು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅದು ಅಹಿಂಸೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರು ಗಳಿಸಿದ ಅತಿದೊಡ್ಡ 'ನೈತಿಕ ವಿಜಯ'ವಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನಾಯಕನನ್ನು ತನಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮಾತುಕತೆಗೆ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿದ್ದು ಈ ದೇಶದ ಜನರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ತುಂಬಿತು. ಇದು ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಆಸೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಚಿಗುರಿಸಿತು.
ಆ ಕಾಲದ ಕೆಲವು ತೀವ್ರಗಾಮಿ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಗೆ ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಸ್ವಲ್ಪ ನಿರಾಸೆ ಮೂಡಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ದಂಡಿ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಸಿಕ್ಕಿತು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಉಪ್ಪಿನ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಹೊಡೆತ ಬಿತ್ತು. ಇತಿಹಾಸದ ಈ ಪುಟವು ಇಂದಿಗೂ ನಮಗೆ ಸಂಯಮ, ಸಂಧಾನ ಮತ್ತು ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಹೋರಾಟದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರುತ್ತಾ, ಮಾರ್ಚ್ 5ನ್ನು ಒಂದು ಸ್ಮರಣೀಯ ದಿನವನ್ನಾಗಿಸಿದೆ.
ಸಂಗ್ರಹ ಲೇಖನ
0 Comments